AZERI ENGLISH RUSSIAN

К юбилею академика Арифа Пашаева

Arif Paşayev-85 Комментариев нет

Выдающийся ученый-физик в области полупроводников, крупный организатор науки и образования Ариф Мир Джалал оглы Пашаев родился 15 февраля 1934 года в г. Баку.
После окончания Одесского электротехнического института связи по специальности «Радиофизика» начал свою научно-трудовую деятельность с 1959 года в Институте физики Академии наук Азербайджана. Основным научным направлением деятельности А.М. Пашаева стала область физики полупроводников и полупроводниковых приборов. В числе первых советских ученых академик А.М. Пашаев начал разрабатывать методы неразрушающего контроля материалов и изделий. Свыше 40 лет своей жизни он посвятил развитию и исследованию этого направления и по праву считается создателем физических основ исследования материалов контактными методами в области высоких и сверхвысоких частот.
Свои многолетние научные исследования в этой области Ариф Мир Джалал оглы начал в Москве, поступив в 1960 году в аспирантуру одного из ведущих научных центров бывшего Советского Союза – Государственный институт редких металлов (ГИРЕДМЕТ). В 1966 году А.М. Пашаев успешно защитил кандидатскую диссертацию на тему: «Разработка методов и приборов для бесконтактного измерения параметров полупроводниковых материалов в области высоких и сверхвысоких частот», получив ученую степень кандидата технических наук.
Значительная доля прикладных исследований А.М. Пашаева направлена на создание новой аппаратуры, усовершенствование существующих приборов, разработку новых методов измерения различных физических величин. В своих теоретических исследованиях и разработках Ариф Мир Джалал оглы особое внимание уделял внедрению методов и приборов неразрушающего контроля в производство полупроводников и полупроводниковых приборов.
Результаты теоретических и экспериментальных исследований А.М. Пашаева в области полупроводниковой электроники и микроэлектроники были обобщены в докторской диссертации «Физические основы, принципы развития и перспективы применения неразрушающих методов в исследовании полупроводников», которую он успешно защитил в 1978 году и был удостоен ученой степени доктора физико-математических наук.
Продолжая работы в области микроэлектронных датчиков, А.М. Пашаев создал новые типы интегральных датчиков температуры, давления, влажности, усилий, ускорения и вибрации. Эти датчики были применены в создании телеметрических систем контроля, нашедших широкое применение в судостроении, нефтяном машиностроении, медицине, оборонной промышленности и в других областях. В частности, на их основе создавалась телеметрическая многофункциональная, гидроакустическая комплексная аппаратура, предназначенная для контроля и исследования подводных объектов. В 1991 году А.М. Пашаев «За комплекс работ по созданию автономной гидроакустической информационной системы» был удостоен звания Лауреата Государственной премии Азербайджана.
Результаты исследований в области микроэлектронных датчиков были опубликованы в виде двух монографий: «Твердотельные микроэлектронные преобразователи неэлектрических величин» (1998 г.) и «Твердотельные микроэлектронные магнитоэлектрические и влагоэлектрические преобразователи» (1999 г.).
Многие разработанные А.М. Пашаевым приборы и устройства выполнены на уровне изобретений, внедрены на различных промышленных предприятиях бывшего Советского Союза и удостоены золотых, серебряных, бронзовых медалей и дипломов на различных международных выставках и конкурсах.
В 1971-1996 гг. А.М. Пашаев возглавил лабораторию «Физических методов неразрушающего измерения и контроля» Института физики АН Азербайджана, принимая самое непосредственное участие в выборе и определении научного направления института.
С 1996 г. по настоящее время А.М. Пашаев возглавляет Национальную академию авиации ЗАО «Азербайджан Хава Йоллары» («АЗАЛ»). Начав с организации учебного процесса и научно-исследовательских работ, он создал в Азербайджане высшее учебное заведение, отвечающее мировым стандартам в области обучения и подготовки специалистов авиации.
С 1996 года, когда А.М. Пашаев был назначен ректором Национальной академии, это высшее учебное заведение вступает в новый этап своего развития, взяв курс на интеграцию образования, науки и производства. Пашаевым создано Научно-производственное объединение, включающее в себя Научно-исследвательский институт транспортных и авиакосмических проблем, Конструкторское бюро и Опытно-экспериментальное производство.
По представлению Международного информационно-аналитического центра (представителя Европейской Ассамблеи бизнеса в России) Национальная академия авиации Азербайджана отмечена международной награды «Европейское качество» - за стремление достичь высокого качества продукции и услуг в соответствии с европейскими стандартами, а также международной награды «Лучшее предприятие Европы» - за достижения динамично развивающегося предприятия.
За достижения в области физики академик А.М. Пашаев был награжден медалью «Изобретатель СССР», медалью им. академика Ю. Мамедалиева и Золотой медалью Международного биографического центра Великобритании. Постановлением Комиссии по присуждению премий Международного научного центра «Вектор» академик А.М. Пашаев признан победителем международного проекта «Видные ученые Азербайджана» и награжден международным дипломом «Известный ученый ХХI века».
Ректор Национальной академии авиации академик А.М. Пашаев избран Почетным доктором Национального авиационного университета Украины, Одесской Национальной академии связи им. А.С. Попова и Авиационного университета Грузии, также ему было присвоено звание почетного профессора Международного университета Вены.
Он является Президентом Азербайджанской инженерной академии и вице-президентом Международной инженерной академии, президентом Инновационной Ассоциации и председателем Совета по космическим вопросам Азербайджанской Республики. С 2009 года является главным редактором научного журнала «Вестник Азербайджанской инженерной академии».
А.М. Пашаев – действительный член Международной транспортной академии, Международной инженерной академии, Международной экоэнергетической академии, Международной академии информатизации и Международной академии космонавтики.
А.М. Пашаев является автором научных открытий (дипломы №340 и №462), Золотой медали имени лауреата Нобелевской премии в области физики П.Л. Капицы, также избран Почетным академиком Российской академии естественных наук и награжден Золотым знаком имени Вернадского.
За личный вклад в дело защиты прав человека и укрепление международных связей между Азербайджаном и Украиной академику А.М. Пашаеву вручена Золотая звезда «Честь и Достоинство» Международного комитета защиты прав человека.
А.М. Пашаев - автор более 600 научных статей. Им написано свыше 50 книг и монографий. Имеет авторские свидетельства и промышленные образцы на более чем 70 изобретений. Основные направления его научных работ - физика и техника полупроводников.
За заслуги в развитии азербайджанской науки Указом Президента Азербайджанской Республики удостоен орденов «Слава», «Честь» и «Истиглал».
За выдающиеся заслуги в развитии науки и образования, по решению Международного Совета по научному развитию Международной академии наук был награжден «Золотым знаком» имени лауреата Нобелевской премии Павлова. Удостоен высшей награды - Золотой медали Всемирной организации интеллектуальной собственности. Награжден орденом «Инженерная слава» Международной инженерной академии, Золотой медалью «Инженерная доблесть» Азербайджанской Инженерной академии, Золотой медалью имени Подгорного Украинской инженерной академии.
За вклад в сокровищницу науки и образования Азербайджана и достойное представление отечественной науки на мировом уровне академик А.М. Пашаев был удостоен почетного звания «Заслуженный деятель науки», награжден Золотой медалью «Сын отечества», учрежденной журналом «Мир Азербайджана», и дипломом «Посол мира» Всемирного Совета Мира.
В феврале 2008 года за особые заслуги в подготовке авиационных специалистов и образцовую организацию учебного процесса ректор НАА, академик А.М. Пашаев награжден Золотой медалью Межгосударственного авиационного комитета.
Согласно опросу, проведенному среди профессорско-преподавательского состава и студентов университета «Кавказ», ректор НАА, академик Ариф Пашаев был удостоен почетного звания «Человек науки года».
В 2009 г. академик Ариф Пашаев был награжден дипломом лауреата Международной награды и большой золотой медалью Международной инженерной академии.
В марте 2010 г. за заботу и поддержку, оказанную студентам НАА, Ариф Мир Джалал оглы Пашаев был удостоен почетного диплома «Самый активный ректор года» Главного управления молодежи и спорта г. Баку.
С 2010 г. академик Ариф Пашаев возглавляет Совет по космическим вопросам ОАО «Азеркосмос».
В канун его 85-летнего юбилея коллектив Азербайджанской инженерной академии, члены редколлегии журнала «Вестник АИА», научно-техническая общественность и интеллигенция страны, ученые и инженеры поздравляют академика Арифа Мир Джалал оглы Пашаева с этой знаменательной датой, желают ему крепкого здоровья, долгих лет жизни и творческих успехов!

Так сказал Ариф Пашаев!

Arif Paşayev-85 Комментариев нет

Автор: Л.Маас

Глава Азербайджана наградил президента Национальной инженерной Академии Арифа Пашаева орденом «Истиглал». В обнародованном еще в прошлом месяце указе лишь одна скупая строчка: «За плодотворную научную деятельность и особые заслуги в развитии образования Азербайджана».

Сухая строчка указа не проливает свет на конкретику заслуг этого человека, основателя ранее не существовавшей в республике научной школы инженерной философии. Сегодня мы попытаемся восполнить этот пробел.
В первой же своей статье первого номера журнала «Вестник Азербайджанской инженерной академии» его главный редактор и создатель, президент Национальной инженерной академии академик А.М-Д. Пашаев с ненавязчивой осторожностью, свойственной настоящему ученому, заявил о практически малоисследуемой, но имеющей место быть фундаментальной стороне научно-технического творчества – инженерной философии.

Впрочем, в этом величайшем процессе творчества называть ее одной из «сторон» было бы не совсем верно и более того (да простит нас читатель за тавтологию) – односторонне, ибо она является основополагающим началом научно-технического прогресса и лежит в основе любого достижения и открытия. Она тот самый генератор идей и мыслей, рождающихся во всегда обеспокоенном поиском истины разуме человека. Благодаря ее импульсу человека охватывает неодолимая страсть проникнуть в неизведанное. Углубляясь в него, он настойчиво, ориентируясь на подтолкнувшую его к творчеству философскую мысль, укладывает свои изыскания сначала в теорию о том, каковой, по его мнению, должна быть та истина, а затем, насыщая ее формулами, результатами бесчисленных экспериментов (когда таковые возможны), математическими, физическими и прочими расчетами наконец создает то, что еще недавно казалось немыслимым и невероятным.

Как заметил академик Ариф Мир-Джалалович, ядром общечеловеческой философии является инженерная мысль, которая, по существу, определяет, указывает и, если хотите, стимулирует энергию творческой деятельности людей, диалектическим итогом которой, становится не что иное, как конкретный, конструктивный и наглядно понятный людям инженерный продукт всех замыслов человечества. Это необычное и мало кем озвучиваемое утверждение ученого в такой плоскости не рассматривалось и не исследовалось. Скажу больше и словами самого академика, которые он не раз повторял в кругу своих учеников созданной им научной школы инженерной философии: «Всё человечество пронизано энергетикой философии инженерных идей и решений».
Очевидно, исходя из этого посыла, он в рефрен своей упомянутой мною статьи положил яркий образ мальчика, некогда в древности сделавшего колесо, которое он, не подозревая о гениальности своего творения, катил по тропе первобытного поселения. Это колесо вывело Человечество на магистраль невиданного технического прогресса. На магистраль, ведущую к эволюционному совершенству нашего бытия. На магистраль, каждый шаг по которой открывает перед нами принципиально другие, еще вчера казавшиеся фантастическими цели, меняя представления людей о вселенной, мирах и пространстве-времени…

«Если смотреть на вещи и процессы в них и вокруг них шире, смело, не боясь показаться чудаком, - говорил Пашаев, комментируя ученикам свою статью, - то вы наверняка поймёте, что тот, выведенный мною мальчик, - аллегория на научные сообщества всех времён и народов. В том числе и нашего с вами времени. Мы зачастую с той же беспечностью, как и тот мальчик, относимся к режущим слух выдвигаемым идеям и гипотезам, что никак не вмещаются в рамки наших устоявшихся учёных представлений, возведённых нами же в ранг эмпирики и аксиом. И мы в таких случаях, согласитесь, начинаем походить на людей толкущих воду в ступе»…

Последнее особенно претит учёному. Он не выносит перепевов в работах и уж тем более научного плагиата. Он ищет в них зерно новизны.

«Мыслить не стандартно, не смотреть на достигнутое, как на эталон, познавать, вникать и творить!» – таков девиз его научной школы, перед слушателями которой, как вы понимаете, не доска с написанными на ней готовыми формулами и ответами, а полная не постигнутых таинств и загадок - Жизнь.

Жизнь сама теорема и самый большой философский вопрос, на который она давно требует и ждёт ответа - формулы своего смысла и нашего бытия. И на этот вопрос вопросов, основываясь на громадных знаниях, накопленных за тысячелетия лучшими умами человечества, ответ может дать инженерная наука с её философией вечного поиска и дерзаний. Именно она призвана решать и, в конце концов, сформулировать конкретное определение, проливающее свет на то, откуда, как и почему возникла Жизнь и мы - хомо-сапиенсы (люди разумные). Решить эту задачу задач, конечно же, совсем не просто. Но в этом-то и заключается весь смысл нашего существования. И мы должны её решить. И путь её решения имеется. Он не может не быть, потому что зачем тогда мы есть и зачем мы живём?!

Мы идём этим путём. Трудно идём. И трудность эта в нас самих. В высокомерной чванливости учёных, стоящих у власти науки и категорически отвергающих всё появляющееся новое, что входит в диссонанс с их понятиями и знаниями и установленным ими кодексом методологии научных исследований. Их вердикт в таких случаях один: «Такого быть не может, потому что не может быть!»

Чтобы быстрее идти к цели, нам прежде всего необходимо преодолеть самих себя. Измениться самим. Стать на порядок разумнее и терпимее. Вопреки гордыне и амбициям приняться за осмысление, обобщение и анализ не столько признанных (оно в таковом не нуждается), сколько непризнанных накопленных за века и пополняемых ныне гипотез и теорий, оказывающихся на полках с ярлыком «ОШИБОЧНЫЕ». Но даже в ошибочном может содержаться искомое рациональное зерно. И есть тому поучительные примеры.
Тот же самый великий Альберт Эйнштейн, работая в патентном бюро, обратил внимание на отвергаемые авторитетными специалистами своего учреждения предложения некоторых изобретателей, изучил их, вник и, придав находящимся в тех работах крупицам истин достойный блеск запредельной широты и глубины, дал миру теорию относительности… Или же легендарный Исаак Ньютон. Всем, надо полагать, известны его слова: «Если я видел дальше других, то потому, что стоял на плечах гигантов». К слову сказать, многие из этих гигантов до Ньютона ходили в непризнанных и осуждаемых…

Поиск истины и смысла – общечеловеческая философия жизни, в которой энергия инженерной мысли играет, пожалуй, роль доминанты. Все люди, какой бы профессией они не занимались, и всё окружающее нас пронизано этой животворной энергией. Если кто полагает, что творчество литераторов, музыкантов, художников и других деятелей культуры и искусства не имеет ничего общего с инженерными задачами, - они глубоко ошибаются. В их произведениях, особенно в талантливых, они своим воображением и интуитивным проникновением заглядывают за пределы достижений наших знаний. В их творениях красной нитью проходят мировоззренческие идеи, в которых лежит созидательная мысль, требующая для её воплощения гения инженера.

Это всё и является основополагающим вектором научно-творческой деятельности самого академика и созданной им школы. Это, впрочем, и стало решающим аргументом для его награждения, приуроченного к юбилею – 80-летию со дня рождения учёного.

http://haqqin.az/news/18184

Akademik Arif Mir Cəlal oğlu Paşayev - 80

Arif Paşayev-85 Комментариев нет

15 fevralda dünya şöhrətli alim, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, professor, Azərbaycan Mühəndislik Akademiyasının prezidenti, Beynəlxalq Mühəndislik Akade-miya¬sının vitse-prezidenti, Azərbaycan Dövlət Mükafatı laureatı, əməkdar elm xadimi, bir çox beynəlxalq akademiyaların üzvü, Azərbaycan Milli Aviasiya Akademiyasının rektoru, akademik Arif Mir Cəlal oğlu Paşayevin doğum günüdür.
A.M. Paşayev 1957-ci ildə Odessa Elektrotexnika Rabitə İnstitutunun «Radiofizika» ixtisasını bitirdik¬dən sonra Azərbaycan MEA Fizika İnstitutunda elmi fəaliyyətə başlamışdır. Həmin vaxtlarda yarımke¬çiricilər fizikası artıq elm və texnikanın bir çox sahələrinə daxil olmuşdu. Yarımkeçiricilər qarşısında açılan geniş perspektivlər, yüksək inkişaf və yenilik ona gətirib çıxardı ki, yarımkeçirici cihazlar və yarımkeçiricilər fizikası sahəsi A.M. Paşayevin elmi fəaliyyətinin əsas istiqaməti oldu.
Arif Mir Cəlal oğlu Paşayev zədəsiz nəzarət sahəsindəki çoxillik elmi tədqiqatlarına hələ Moskvada olarkən başlamışdı. O, 1960-cı ildə keçmiş Sovet İttifaqının aparıcı elmi mərkəzlərindən sayılan Dövlət Nadir Metallar İnstitutunun (Qiredmet) aspiranturasına qəbul olur. 1965-ci ildə «Yüksək və ifratyüksək tezliklərdə yarımkeçiricilərin parametrlərini ölçmək üçün kontaktsız üsul və cihazların işlənməsi» mövzusunda namizədlik disserta¬siyasını mudafiə edərək texnika elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır.
A.M. Paşayevin yarımkeçiricilər elektronikası və mikroelektronika sahəsində nəzəri və təcrübi tədqiqatlarının nəticələri 1978-ci ildə «Yarımkeçiricilərin tədqiqində elektromaqnit üsulların fiziki əsasları, inkişaf prinsipləri və tətbiqi perspektivləri» mövzusunda müvəf¬fəqiy¬yətlə müdafiə etdiyi doktorluq dissertasiyasında öz əksini tapdı və o fizika-riyaziyyat elmləri doktoru alimlik dərəcəsinə layiq görüldü.
Bu tədqiqatların əsasında sualtı obyektlərə nəzarət və tədqiq üçün nəzərdə tutulmuş telemetrik, çoxfunksiyalı, hidroakustik kompleks aparatura yaradıldı. 1991-ci ildə A.M. Paşayev «Avtonom hidroakustika informasiya sisteminin yaradılması sahəsində kompleks işlərə görə» Azərbaycan Dövlət Mükafatı laureatı adına layiq görülmüşdür.
A.M. Paşayev uzun müddət – 1971-ci ildən 1996-cı ilə qədər Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Fizika İnstitutunun «Zədəsiz ölçmə və nəzarətin fiziki üsulları» labora¬toriyasına rəhbərlik etmişdir və İnstitutun elmi istiqamətlərinin müəyyən edilməsində fəal iştirak etmişdir. Məhz bu müddət ərzində onun alim və elmi təşkilatçı kimi görkəmli qabiliyyətə malik olması bütövlükdə özünü biruzə vermişdir.
1996-cı ildən hazırkı dövrə kimi akademik A.M. Paşayev «Azərbaycan Hava Yolları» Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin Milli Aviasiya Akademiyasının rektorudur.
A.M. Paşayevin rektor təyin olunduğu 1996-cı ildən Milli Aviasiya Akademiyası yeni bir inkişaf pilləsinə qədəm qoymuşdur. Akademik A.M. Paşayev fəaliyyətinə tədris prose¬sinin, elmi-tədqiqat işlərinin ən yüksək müasir tələblər səviyyəsində təşkilindən başladı.
Elmi-tədqiqat Nəqliyyat və Aviakosmik Problemləri İnstitutunun bazasında, özündə Elmi-tədqiqat İnstitutunu, Konstruktor bürosunu və Təcrübə-sınaq istehsalatını birləşdirən Elmi-istehsalat Birliyi yaradılmışdır.
Akademik A.M. Paşayev Azərbaycanda ilk dəfə olaraq müasir dünya standartlarına uyğun, təhsil, elm və istehsalatın vəhdətini nəzərdə tutan ali təhsil ocağı yaratmışdır.
A.M. Paşayevin rəhbərliyi ilə MAA-nın əldə etdiyi nailiyyətlər müxtəlif tanınmış xarici ölkə təşkilatları tərəfindən də bəyənilmişdir. Təhsil sistemində Avropa standartlarına uyğun olaraq göstərdiyi yüksək xidmətlərə görə MAA-ya verilmiş «Avropa keyfiyyəti» və «Avropanın ən yaxşı müəssisəsi» Beynəlxalq mükafatları buna parlaq sübutdur.
Bundan əlavə Milli Aviasiya Akademiyası Dövlətlərarası Aviasiya Komitəsinin qərarı ilə mülki aviasiya ali təhsil müəssisəsi sertifikatına layiq görülmüş, Beynəlxalq Mülki Aviasiya Təşkilatının mülki aviasiya ali təhsil müəssisələrinin siyahısına daxil edilmiş, eləcə də Avropa Universitetləri Assosiasiyasına tam hüquqlu üzv kimi qəbul olmuşdur.
Arif Paşayev Ukrayna Milli Aviasiya Universitetinin, Gürcüstan Aviasiya Universite¬tinin, A.S. Popov adına Odessa Milli Rabitə Akademiyasının Fəxri doktoru, Vyana Beynəlxalq Universitetinin Fəxri professoru, Ukrayna Azərbaycanlıları Konqresinin Fəxri üzvüdür. O, həmçinin 2005-ci ildə təsis edilmiş Azərbaycan Mühəndislik Akademiyasının prezidenti, Beynəlxalq Mühəndislik Akademiyasının vitse-prezidenti və 2009-cu ilin iyul ayında təsis edilmiş «Elmi Təminatlı İnnovasiya Assosiasiyası» İctimai Birliyinin prezi¬dentidir.
Rusiya və Gürcüstandan olan alimlərlə birgə yarımkeçiricilər fizikası sahəsində elmi kəşfin müəllifidir. Kəşflə əlaqədar ona 340 saylı xüsusi diplom verilmiş, fizika sahəsində Nobel mükafatı laureatı P.L. Kapitsa adına qızıl medal təqdim olunmuşdur. O, həmçinin Rusiya Təbiət Elmləri Akademiyasının Fəxri akademiki seçilmiş və bununla əlaqədar ona Vernadski adına qızıl döş nişanı verilmişdir.
Beynəlxalq əlaqələrin möhkəmləndirilməsi işindəki xidmətlərinə görə akademik Arif Paşayevə İnsan Hüquqlarının Müdafiəsi Beynəlxalq Komitəsinin «Şərəf və Ləyaqət» Qızıl Ulduzu təqdim olunmuşdur.
Akademik A.M. Paşayevin 500-dən çox elmi əsərləri dərc olunmuş, 30-dan artıq kitabın, monoqrafiyanın müəllifidir, 60-dan artıq ixtira üçün müəlliflik şəhadətnaməsi və sənaye nümunələri almışdır.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanlarına əsasən Azərbaycan elminin və təhsilinin inkişafındakı xidmətlərinə görə «ŞÖHRƏT» və «ŞƏRƏF» ordenləri ilə təltif edilmişdir. Akademik Arif Paşayev Azərbaycan elm və təhsil xəzinəsinə verdiyi töhfələrə, Azərbaycan elmini dünya səviyyəsində ləyaqətlə təmsil etdiyinə görə «Əməkdar elm xadimi» fəxri adına, Ümumdünya Əqli Mülkiyyət Təşkilatının Ali mükafatına - «Qızıl medal»ına, eləcə də Beynəlxalq Mühəndislik Akademiyasının yubiley «Qızıl medal»ına, “Mühəndislik şöhrəti” ordeninə layiq görülmüşdür.
29 fevral 2008-ci il tarixində Dövlətlərarası Aviasiya Komitəsi akademik Arif Paşayevə «Aviasiya mütəxəssislərinin hazırlanması işindəki xüsusi xidmətlərinə və tədris prosesinin nümunəvi təşkilinə görə» qızıl medal təqdim etmişdir.
2009-cu ildə akademik Arif Paşayev Beynəlxalq Mühəndislik Akademiyasının Beynəlxalq mükafat laureatı diplomu və böyük qızıl medalı ilə də təltif olunmuşdur.
2012-ci ildə Beynəlxalq Mühəndislik Akademiyasının ən ali mükafatı “Mühəndislik şöhrəti” ordeninə və Ukrayna Mühəndislik Akademiyasının Podqornı adına qızıl medalına layiq görülmüşdür.
MAA-nın tələbələrinə göstərdiyi yüksək qayğı və dəstəyinə görə Arif Mir Cəlal oğlu Paşayev 2010-cu ilin mart ayında Bakı şəhər Gənclər və İdman Baş İdarəsi tərəfindən «İlin ən fəal rektoru» fəxri diplomu ilə təltif edilmişdir.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin «Azərkosmos» Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin təsis edilməsi haqqında” 03 may 2010-cu il tarixli 885 nömrəli Sərəncamının 6-cı bəndinin icrasının təmin edilməsi məqsədilə Azərbaycan Respublikası Rabitə və İnformasiya Texnologiyaları Nazirliyinin 05 iyul 2010-cu il tarixli 06 saylı kollegiyasının qərarına əsasən Kosmik məsələlər üzrə Şura yaradılmış və akademik Arif Paşayev həmin şuraya sədr təyin olunmuşdur.
2011-ci ilin may ayında Milli Aviasiya Akademiyasının rektoru, akademik Arif Paşayev «Qafqaz Universiteti ilin adamlarını seçir» layihəsi çərçivəsində «İlin elm adamı» fəxri adına layiq görülmüşdür.
Qeyd olunanlar əsas verir ki, cəsarətlə deyək A.M. Paşayev qədim azərbaycan xalqının milli qürurudur, vətənpərvər və humanist insandır.
Azərbaycan Mühəndislik Akademiyasının üzvləri, jurnalın redaksiya heyəti, elmi-texniki ictimayət, çoxsaylı mühəndis ordusu akademik Arif Mir Cəlal oğlu Paşayevi ad günü münasibətilə ürəkdən təbrik edir, ona mühkəm can sağlığı, uzun ömür və yaradıcılıq uğurları arzulayır!

HƏQİQƏTIN FƏLSƏFƏSİ

Arif Paşayev-85 Комментариев нет

ƏHƏD CANƏHMƏDOV

Azərbaycan Mühəndislik Akademiyasının
vitse-prezidenti, akademik,
texnika elmləri doktoru, professor

Fundamental tədqiqatlar həmişə elmin avanqardı olmuşdur. XX əsrdə elmi fəaliyyətin həcmi hər 10-15 ildən bir ikiqat artmışdır. Elə alimlərin sayı da artıb. Belə ki. 1900-cü ildə dünyada 100.000 alim var idisə, 2000-ci ildə onların sayı 5.000.000 olmuşdur (yəni hal - hazırda hər min nəfərdən biri). Başqa sözlə, planetimizdə yaşayan alimlərin 90%-i bizim müasirlərimizdir. Onların biri də - Azərbaycan Milli Aviasiya Akademiyasının rektoru, Azərbaycan Mühəndislik Akademiyasının Prezidenti, akademik Arif Mir Cəlal oğlu Paşayevdir.

“AZƏRBAYCAN MÜHƏNDİSLİK AKADEMİYASININ XƏBƏRLƏRİ” jurnalının Baş redaktordan bölməsində jurnalın qurucusu və baş redaktoru, Azərbaycan Mühəndislik Akademiyasının prezidenti akademik Arif Mir Cəlal oğlu Paşayev dərc etdirdiyi məqalələrdə müdrik elm adamına xas olan xəfif bir ehtiyatla elmi-texniki yaradıcılıqda- mühəndislik fəlsəfəsinin fundamental tərəfində yer ala bilən, praktiki olaraq çox az tədqiq edilən yeni elmi-fəlsəfi düşüncə haqqında yazır. Doğrusu, nəhəng elmi yaradıcılıq prosesində onu “tərəf” kimi ifadə etmək o qədər də düzgün olmazdı, (oxucu bizi təkrarçılıqda üzürlü saysın) çünki o elmi-texniki yaradıcılıq prosesinin ilkin mərhələsində bütün uğur və kəşflərin əsasını təşkil edir. O daim həqiqət axtarışında olan narahat insan idrakının nüvəsi kimi ideya və fikirlərin generatorudur. Məhz onun ötürdüyü impulslar insanı ona məlum olmayan, və ya az məlum olan aləmə ehtirasla baş vurmağa təhrik edir. O aləmin dərinliklərinə irəlilədikcə, insan durmadan onu yaradıcılığa təhrik edən fəlsəfi fikrin istiqamətlərini müəyyənləşdirməyə çalışır, tədqiqatlar nəticəsində əldə etdiyi məlumatların bazasında əvvəlcə düşüncələrini ehtiva edən “həqiqət necə olmalıdır” nəzəriyyəsini yaradır, sonra isə saysız-hesabsız eksperimentlər (əgər mümkünsə) vasitəsi ilə riyazi, fiziki və digər hesablamalar apararaq düsturlarla zənginləşdirir, nəhayət, bir qədər əvvəl ona dərkedilməz, mümkünsüz görünən həqiqəti tapır.
Akademik Arif Paşayevin qeyd etdiyi kimi, ümumbəşəri fəlsəfənin nüvəsini mühəndis düşüncəsi təşkil edir. Belə ki, o insanların yaradıcılıq fəaliyyətinin enerjisini müəyyənləşdirir, yol göstərir, hətta belə demək olarsa, onu tənzimləyir. Məntiqi nəticə kimi, bütün bəşəri düşüncənin mühəndislik məhsulu olaraq konkret, konstruktiv və hamıya aydın görünən həqiqəti üzə çıxarır. Bu müstəvidə alimin gəldiyi elmi qənaət bu günə qədər kimsə tərəfindən baxılmayıb, tədqiq edilməyib və səsləndirilməyib. Bir qədər də irəli gedib, fikrimi akademikin yaratdığı “Mühəndislik fəlsəfəsi” elm ocağında tələbələrinə dəfələrlə təkrar etdiyi sözlərlə ifadə etmək istərdim: - “Bütün bəşəriyyət mühəndislik fəlsəfəsinin ideya və qənaətlər enerjisindən güc alır”.
Görünür, bu dahiyanə fikirdən çıxış edərək, barəsində danışdığımız məqalədə alim işıqlı bir oğlan obrazını yaratmışdır.
Keçmiş zamanlarda təkər düzəldən bir oğlan dahiyanə bir kəşfin müəllifi olduğunu dərk etmədən, ibtidai insanların məskən saldığı kəndin cığırında təkər diyirlədir. Bu təkər bəşəriyyəti görünməmiş texniki inkişafın hamar yoluna- məişətimizin təkmilləşməsinə aparan təkamül yoluna çıxartdı. Bu yolda hər bir addım insanların kainat, dünya, zaman və məkan haqqında təsəvvürünü dəyişdirərək, qarşımızda dünən bizə fantastik, əlçatmaz, ünyetməz məqsəd kimi görünən aləmlər açdı.
Paşayev öz məqalələrinin elmi mahiyyətini yetirmələrinə şərh edərkən deyirdi:-“Əgər siz əcaib görünməkdən çəkinməyərək, cismin daxilində və ətrafında gedən proseslərə daha geniş və cəsarətlə baxsanız, onda bütün dövrlərin və xalqların elmi cəmiyyətlərinə təqdim etdiyim həmin alleqorik - oğlanı anlayarsız. O cümlədən, bizim yaşadığımız dövrün özü də bura daxildir. Biz özümüz tez-tez həmin oğlan kimi irəli sürdüyümüz ideya və fərziyyələrin səsinə biganə yanaşır, laqeyd münasibət göstəririk. Çünki həmin səs bizim dumanlanmış alim təsəvvürünün çərçivəsinə, özümüzün emprik və aksiom mərtəbəsinə ucaltdığımız elmi təfəkkürümüzə sığmır. Mənimlə razılaşın ki, belə halda biz xəlbirlə su daşıyan adama bənzəyirik”…
Sonuncu vəziyyət alimi daha çox narahat edir. O, elmi işdə təkrarçılığa, taftologiyaya dözmür. Bütün hallarda proseslərin yaratdığı yeniliyin qığılcımını, cövhərini, əsasını axtarır.
Onun yaratdığı elm ocağının devizi belədir: “Eyni cür fikirləşməyin, etalon hesab edib əldə etdiyiniz uğurlara aludə olmayın, proseslərə dərindən müdaxilə edərək yaradın”. Bu devizin düsturu və cavabları lövhədə hazır şəkildə yazılmır. O, Həyat adlı prosesin sirlərlə, möcüzələrlə dolu həqiqət fəlsəfəsidir. Həyatın özü teorem olaraq ən böyük fəlsəfi sualdır. Yaranışdan bəri o bizdən öz mənasının və yaşayışımızın düsturuna cavab tələb edir. Bu Suallar Sualına min illər boyu bəşəriyyətin düşünən beyinlərinin topladığı nəhəng bilik dəryasına əsaslanaraq, əbədi və inadlı axtarışlar sayəsində öz fəlsəfəsiylə yalnız mühəndislik elmi cavab verə bilər. Bu missiyanı məhz O çiyinlərində daşıyır. Son olaraq O, işığın haradan süzülüb gəldiyini bilməli, Həyatın və xomo-sapienslərin (düşünən insanların) necə və nə üçün yarandığının fəlsəfəsini açmalı, konkret düsturlar formalaşdıraraq cavab verməlidir. Əlbəttə, bu Məsələlər Məsələsini həll etmək heç də asan deyil. Amma bizim həyatımızın mənası da elə bundan ibarətdir. Biz onu həll etməliyik. Onun həlli yolu da var. Ola bilməz ki, olmasın, əks təqdirdə, onda biz nəyə görə mövcuduq və nə üçün yaşayırıq?!
Biz bu yolla gedirik. Çətin gedirik. Bu çətinlik bizim özümüzlə bağlıdır. Elmin rəhbərliyində dayanıb elmi tədqiqat metodologiyasının kodekslərini təyin edən, onların düşüncə və biliyinə uyğun gəlmədikdə hər bir yeniliyi kəskin şəkildə rədd edən alimlərin lovğalığı, təkəbbürlüyü ucbatından ləngiyirik. Belə halda onların hökmü budur: “Belə şey ola bilməz, ona görə ki, ola bilməz!”
Məqsədə doğru sürətlə getmək üçün hər şeydən əvvəl biz özümüzə qalib gəlməliyik. Özümüz dəyişməliyik. Ağıllı və təmkinli olmalıyıq. Təkəbbürü, ambisiyanı özümüzdən kənarlaşdırıb, təkcə qəbul edilmiş işlərlə deyil (onlar üzərində dayanmağa ehtiyac da yoxdur), toz basmış rəflərdə “SƏHFDİR” damğası ilə əsrlərlə formalaşan, indi isə yeni fərziyyələr və ideyalarla zənginləşdirilən tədqiqatlar üzərində düşünmək, analizlər və ümumiləşdirmələr aparmaq lazımdır. Bəzən səhv hesab edilən işlərdə belə, axtarılan rasional fikri tapmaq mümkündür. Buna ibrətamiz nümunə də var.
Albert Eynşteynin özü patent bürosunda işləyərkən, müəssisənin hörmətli, tanınmış mütəxəssisləri tərəfindən rədd edilən bəzi ixtiraçıların işlərinə diqqət yetirərək onları öyrənməyə başlayır. Mütəxəssislər tərəfindən qəbul edilməyən işlərdə ilk baxışda nəzərə çarpmayan həqiqətin zərrəciklərini aşkarlayıb, nəticədə dünyaya nisbilik nəzəriyyəsini bəxş etdi.
Eləcə də İsaak Nyuton. Bizim hamımız onun aşağıdakı məşhur ifadəsindən ibrət götürməliyik: “Əgər mən digərlərinə nisbətən daha uzağı görə bilirəmsə, demək nəhənglərin çiynində durmuşam”. Onu da deyim ki, Nyutona qədər bu nəhənglərin əksəriyyəti qəbul edilməyərək mühakimə olunub…
Akademik məqalələrində yazır ki, həqiqətin və həyatın bəşəri fəlsəfəsinin axtarışında mühəndis düşüncəsinin enerjisi dominant rol oynayır. Hansı sənətin sahibi olmasından asılı olmayaraq bütün insanlar və bizim əhatəmizdə nə varsa bu yaradıcı enerji ilə yüklənmişdir. Əgər kimsə hesab edir ki, ədəbiyyatçıların, musiqiçilərin, rəssamların, digər mədəniyyət və incəsənət xadimlərinin yaradıcılığının mühəndislik məsələləriylə heç bir əlaqəsi yoxdur – onlar kökündən yanılırlar. Xüsusi istedad sahibləri əsərlərində özlərinin intuitiv təsəvvürləri ilə bizim sədd çəkib ayırdığımız və əldə etdiyimiz uğurların sərhədlərini belə aşa bilirlər. Onların yaradıcı təfəkkürünün daxilindən həqiqəti dərk etmək ideyaları bir qırmızı xətt kimi keçir. Bu anda yaradıcı ideyanı təcəssüm etdirmək üçün dahi mühəndislik qabiliyyəti tələb olunur.
Elmə, hər halda onun görkəmli nümayəndələrinə məlumdur ki, Yaranışın əsasında, adi dillə desək, mühəndislik təfəkkürü var. Kainatın və onda olan hər bir şeyin cövhəridə ilahi mühəndis düşüncəsinin əsası mövcuddur. Obrazlı dillə ifadə etmiş olsaq, mühəndislik ideyası Yaranışın taxtı, bizi heyrətə gətirən digər nə varsa onun tacıdır. Bütün bunlar mühəndislik qüdrəti olan Yaradıcının və ya Yaradıcıların əsərləridir. Orada hər şey nizama salınıb. Bütün riyazi, fiziki və bizim hələ dərk etmədiyimiz hesablamalar, ölçülər vasitəsi ilə məqsədyönlü şəkildə ölçülüb-biçilib, dəfələrlə yoxlanıldıqdan sonra nizamlı halda hərəkətə gətirilib və gördüyümüz kimi nəzarət altında idarə olunur…
Bizə yalnız o qalır ki, özümüz özümüzə aydınlaşdıraq: nə üçün mühəndislik fəlsəfəsinin qüdrəti bütün bunları bizə bəxş etmişdir? Görünür, bu sualın cavabını bizdən gözləyirlər. Çünki veriləcək cavab ondan daha çox biz insanlara lazımdır. Ona görə ki, Yer üzünün insanları indi olduğundan daha ağıllı, düşüncəli və kamil olmalı idi.
Bu gün fizikanın problemləri ilə uğurla məşğul olan akademik Paşayev fizikanın fəlsəfi problemlərini bizim indiki fikir müstəvisinə çıxarmışdır. Belə ki, geniş miqyasda düşünən, fəaliyyəti boyu daim sirr və müəmmalarla dolu materialın sualları girdabında qalan fizikaçı alim, qlobal müstəvidə fəlsəfi antropologiya sahəsində ehtiraslı tədqiqat işinin nəticəsi olaraq təqdim edir.
Kainatın və insanın yaranışı barədə fəlsəfi düşüncələrin tarixi olduqca geniş və əhatəlidir. Dünyada fəlsəfi antropologiya problemləri sahəsi üzrə müəyyən təcrübə və qənaətlər əldə edilsə də, baxışların müxtəlifliyi ucbatından suallar cavablardan dəfələrlə çoxdur. Vəziyyətin bu cür mənzərə alması ona dəlalət edir ki, bizim insan və kainat haqqında düşüncəmiz əbədi problemlər dairəsinə aiddir. Odur ki, kainat və insan haqqında elmi-fəlsəfi mənzərənin tarixindən çıxış edərək demək olar ki, bu mühüm sirri açmaq, həqiqətə bir qədər də yaxınlaşmaq üçün zaman-zaman bir sıra cəhdlər edilmişdir. Problemin qoyuluşundan və onun dərk olunma səviyyəsindən asılı olaraq bu və ya digər tarixi proseslərin siyasi və iqtisadi doktrinaları, sosial idealın nəzəriyyələri yaradılır, ictimai inkişafın perspektivləri formalaşdırılır.
Bu günə qədər bizə dünyanın iki elmi mənzərəsi məlumdur.
İlk elmi təsəvvür XVIII yüzillikdə İsaak Nyuton tərəfindən, ikinci isə XX əsrin əvvəllərində elmi düşüncəni yalnız bir məqsədə Yerdə və Kosmosda canlı varlığın rolunun aydınlaşdırılmasına yönəldən dahi rus alimi Vladimir Vernadski tərəfindən təqdim edilmişdir.
Toplanan təcrübələrin və axtarışların davamı kimi dünyanın dərki sahəsində akademik Paşayevin fəlsəfi sistemi elə məqamlara nüfuz edir ki, onu pozitiv elm özü üçün artıq müəyyənləşdirmişdir. Bu yanaşma günümüzə qədər mövcud olan formal elmi təsəvvürlərin döyənəkləşmiş sədlərindən yan keçərək, Yaranışa və İnsana tamam yeni rakursdan baxmağa imkan verir.
Mühəndislik fəlsəfəsinin elm ocağını yaradan Arif Paşayev elmi prinsiplərinə sadiq qalaraq, özünün həyat, eləcə də həqiqət düsturunu təqdim edir;- cismin özünə, onun daxilində və ətrafında gedən proseslərə cəsarətlə geniş baxmaq, paradokslardan çəkinməmək, qədim dövrlərdə, yaxın keçmişdə və indinin özündə də təkzib edilməyən və təkzibi mümkün olmayan elmi fərziyyələrə, nəzəriyyələrə və faktlara əsaslanmaq…
Şəxsən mənə bir tədqiqatçı alim və insan kimi də bu qənaət çox yaxındır.
Əziz oxucu, əminəm ki, özümə şərəf bilib Sizə təqdim etdiyim Arif Paşayevin həyat düsturu kimi “Həqiqətin fəlsəfəsi”-ni oxuyandan sonra mənim kimi Siz də bütün bu fikirləri bölüşəcəksiniz.

İstedadı, biliyi ilə ucalan, insani və iradi keyfiyyətləri ilə nümunə olan alim

Arif Paşayev-85 Комментариев нет

Elman Qədirli
AzərTAc-ın müxbiri

Bakı, 14 fevral (AzərTAc).
Akademik Arif Paşayevin 80 yaşı tamam olur. Bu yaş ömrün müdriklik zirvəsidir. Xüsusən söhbət alim və ziyalı ömründən gedəndə buraya barlı-bəhərli sözünü də əlavə etmək yerinə düşər.
Ömrün elə məqamları var ki, insan öz-özünə hesabat verir, keçdiyi həyat yolunu göz önünə gətirir. Yubileylər, ad günləri də belə məqamlardandır. Arif müəllim bir alim olaraq zəngin, məhsuldar ömür yaşamış, ziyalı olaraq öz işıqlı əməlləri, coşqun fəaliyyəti ilə cəmiyyətə yetərincə fayda vermişdir. O, görkəmli alim və pedaqoqdur, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, professor və akademikdir. Elm sahəsindəki nailiyyətlərinə görə bir sıra yüksək mükafatlara layiq görülüb.
Hər bir elmi adın, elmi dərəcənin, mükafatın arxasında neçə böyük zəhmət və gərgin axtarışlar, nəhayət fitri istedad dayandığını hər kəs yaxşı bilir. Xüsusən fizika və riyaziyyat kimi dəqiq elm sahəsində uğur qazanmaq, yeniliklərə imza atmaq daha gərgin iş, xüsusi bilik və istedad tələb edir.
İnsanın formalaşmasında doğulub boya-başa çatdığı mühitin, genetik amillərin rolu çoxsaylı müşahidələr, həyati misallar əsasında zaman-zaman təsdiqlənib və artıq buna heç kim şübhə etmir. Arif müəllim tanınmış nəsildəndir. Atası Mircəlal Paşayev Azərbaycanın görkəmli yazıçılarından biri olub, ədəbiyyatşünas alim və pedaqoq kimi tanınıb və hər iki sahəyə dəyərli töhfələr verib. Arif müəllimin ata ocağı bir çox məşhur simaların – Səməd Vurğunun, Mirzə İbrahimovun, Sabit Rəhmanın, Mehdi Hüseynin, Həmid Araslının, Cəfər Xəndanın və başqalarının tez-tez yığışdığı ədəbi-elmi məclisləri xatırladırdı. Bu zəngin, münbit və təkrarsız mühit təbii ki, Arif Paşayevin dünyagörüşünün yeniyetməlik və gənclik illərində formalaşmasına öz təsirini göstərməyə bilməzdi. Əslində ədəbiyyat, elm və musiqi korifeylərinin söhbətlərini dinləməyin, onları yaxından görməyin özü bir xoşbəxtlikdir və Arif müəllimi bu mənada xoşbəxtlərin xoşbəxti hesab etmək, hətta ona həsəd aparmaq olar.
Arif Paşayev ali təhsilini Odessa Elektrotexnika Rabitə İnstitutunda alıb və onun ilk iş yeri Bakı Dövlət Universiteti, ilk vəzifəsi laborant olub. Biliyi və istedadı zəhməti ilə birləşərək ona elm və vəzifə pillələri ilə daim irəli getməyə imkan verib. 1957-ci ildə laborantlıqdan başlayan əmək və elmi fəaliyyət yolu haralardan və necə keçib?
1959-cu il. Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Fizika İnstitutu, kiçik elmi işçi; 1960-cı il. Dövlət Nadir Metallar İnstitutunun aspiranturası; 1966-cı il. AEA-nın Fizika-riyaziyyat və texnika elmləri bölməsinin elmi katibi…
Arif Paşayev institutu bitirdikdən cəmi doqquz il sonra – 1966-cı ildə “Yüksək və ifratyüksək tezliklərdə yarımkeçiricilərin parametrlərini ölçmək üçün kontaktsız üsul və cihazların işlənməsi” mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək texnika elmləri namizədi alimlik dərəcəsi alıb. O, Azərbaycan Elmlər Akademiyası sistemində ilk dəfə olaraq yüksək həssaslığa malik qurğu yaradıb. Sonralar daha irəli gedərək yarımkeçiricilərdə elektrik, fotoelektrik və digər xassələri kontaktsız tədqiq etmək metodunu işləyib hazırlayıb. Bu ixtiraların və elmi işlərin nəticəsi olaraq alim tərəfindən təklif edilən cihazların kütləvi istehsalına başlanılıb və bu işlərə bilavasitə Arif Paşayevin özü rəhbərlik edib. Nəhayət, 1978-ci ildə “Yarımkeçiricilərin tədqiqində qeyri-dağıdıcı üsulların fiziki əsasları, inkişaf prinsipləri və tətbiqi perspektivləri” mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edərək fizika-riyaziyyat elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almağa müvəffəq olub.
Elmin zirvələrinə aparan pillələr bir-birini beləcə əvəz edib. Arif Paşayev SSRİ Elmlər Akademiyasının alimləri ilə birgə fizika elminin aktual problemlərinə dair tədqiqatlar aparıb, orijinal, proqram təminatlı eksperimental qurğu yaradıb. Əldə olunan bu nəticələrə görə SSRİ EA Elmi Şurasının xüsusi mükafatına layiq görülüb, Azərbaycan EA-nın müxbir üzvü seçilib.
Bununla kifayətlənməyən Arif Paşayev elmi tədqiqatlarının əhatə dairəsini daim genişləndirib, bir-birindən dəyərli nailiyyətlərə imza atıb. Əldə etdiyi nəticələr bir sıra xarici ölkələrin nüfuzlu elmi nəşrlərində dərc edilib. Fizika elminin inkişafında göstərdiyi xidmətlərə, xüsusən avtonom hidroakustika informasiya sisteminin yaradılması sahəsindəki nailiyyətlərinə görə 1991-ci ildə Azərbaycanın Dövlət mükafatına layiq görülüb. Onun rəhbərliyi ilə neft-qaz boru kəmərlərində hidratla, neft çıxarılan borularda isə parafinlə mübarizə üçün mütərəqqi, iqtisadi cəhətdən səmərəli, ekoloji təmiz üsul və vasitələr yaradılıb.
Diqqət verirsinizsə, Arif Paşayev iki istiqamətdə fəaliyyət göstərib: həm alim kimi tədqiqatlar aparıb, ixtiralar edib, həm də konstruktor kimi onların bilavasitə istehsalata tətbiqi ilə məşğul olub və hər iki sahədə diqqətəlayiq işlər görüb.
Görkəmli alimin zəngin və çoxşaxəli fəaliyyətinin sübutu olan daha bir necə fakt: Arif Paşayev 400-dən çox elmi məqalənin, 30-dan artıq kitab və monoqrafiyanın müəllifidir, 60-dan çox ixtira üçün müəllif şəhadətnaməsi alıb.
Arif müəllimin həyatının böyük bir dövrü milli aviasiyanın təşəkkülü və inkişafı ilə bağlıdır. 1996-cı ildən Milli Aviasiya Akademiyasına rəhbərlik edən Arif Paşayev bu sahədə də böyük xidmətlər göstərib. Onun rəhbərliyi ilə milli aviasiya üçün hava və su kimi vacib olan milli kadrlar – təyyarəçilər, mühəndislər, ümumən 16 ixtisas üzrə mütəxəssislər yetişdirilib və yetişdirilir.
Rektor işlədiyi bu illər Arif müəllimin yeni keyfiyyətlərini – təşkilatçılıq bacarığını, pedaqoji məharətini üzə çıxarıb. O, dünya standartlarına uyğun müasir bir təhsil ocağı yaratmağa nail olub. Buraya yolu düşən hər kəs gördüklərinə, xüsusən akademiya şəhərciyinə heyran qalır. Arif müəllimin haqqı var desin: Bu gün Azərbaycan təyyarələrini məharətlə idarə edən, bacarığına və peşə hazırlığına görə heç kəsdən geri qalmayan oğullar mənim yetirmələrimdir. Onun bir rektor, pedaqoq və alim kimi öz yetirmələri ilə fəxr etməyə, hətta öyünməyə tam haqqı var. Çünki akademiyanı belə bir yüksək səviyyəyə o çatdırıb…
Hər halda zəhmət itmir. Son illər Arif Paşayevin təltifləri sırasına daha iki ali mükafat – “Şöhrət” və “Şərəf” ordenləri də əlavə olunub.
Arif müəllim haqqında söhbət düşəndə onu yaxından tanıyanlar belə deyirlər: Qayğıkeş, xeyirxah, mehriban, təvazökar insan, müdrik ziyalı olan Arif Paşayev, eyni zamanda, etibarlı, bütöv şəxsiyyətdir. Qarşısına qoyduğu məqsədə çatmaq üçün ən doğru yolu seçməyi bacarır, yolundan dönmür, hədəfə doğru düşünə-düşünə, addım-addım, inadla irəliləyir. Bilik və istedadı bu insani və iradi keyfiyyətləri ilə birləşərək ona daim uğur gətirir.
Dünyada tanınan bir nəslin nümayəndəsi olan görkəmli alim və ziyalı haqqında qısa qeydləri AMEA-nın prezidenti akademik Akif Əlizadənin yerində deyilmiş bir fikri ilə tamamlamaq istəyirik: Arif Mircəlal oğlu Paşayevin simasında təkcə Azərbaycan ziyalısının obrazı deyil, həm də elmi elitanın müasir düşüncə səviyyəsi təcəssüm olunur.

Эльман Гадирли
корреспондент АзерТАдж

Ученый, который возвысился благодаря своему таланту, знаниям и служит примером своими человеческими и волевыми качествами

14.02.2014 [19:11]
Баку, 14 февраля (АзерТАдж). Академику Арифу Пашаеву исполняется 80 лет. Этот возраст – вершина мудрости в жизни.
В жизни есть такие моменты, когда человек отчитывается перед самим собой, перед его взором оживает пройденный жизненный путь. К таким моментам относятся и юбилеи и дни рождения. Ариф муаллим, как ученый, прожил насыщенную, содержательную жизнь, как интеллигент, своими светлыми делами, бурной деятельностью принес много пользы обществу. Он - выдающийся ученый и педагог, доктор физико-математических наук, профессор и академик, за достижения в области науки удостоен ряда высоких наград.
Все хорошо знают, сколько труда, напряженных поисков стоит за каждым научным званием, ученой степенью, наградой. А успех, открытие нового в области таких точных наук, как физика и математика, требуют особых знаний и таланта.
Жизнь неоднократно подтверждала огромную роль в формировании человека среды, в которой он рос, генетических факторов, и это ни у кого уже не вызывает сомнений. Ариф муаллим принадлежит к известному роду. Его отец – Мир Джалал Пашаев был одним из выдающихся писателей Азербайджана, ученым-литературоведом и педагогом, внесшим ценный вклад в обе сферы. Отчий дом Ариф муаллима напоминал научно-литературное собрание, где часто собирались многие прославленные личности – Самед Вургун, Мирза Ибрагимов, Сабит Рахман, Мехти Гусейн, Гамид Араслы, Джафар Хандан и другие. Это богатая, плодородная и неповторимая среда, естественно, не могла не повлиять на формирование мировоззрения Арифа Пашаева в годы его отрочества и юности. На самом деле, слушать беседы корифеев литературы, науки и музыки, воочию видеть их – это само по себе счастье, и в этом смысле Ариф муаллима можно считать вдвойне счастливым.
Высшее образование Ариф Пашаев получил в Одесском электротехническом институте связи, его первым местом работы был Бакинский государственный университет, а первой должностью – должность лаборанта. Знания и талант, помноженные на труд, позволили ему постоянно продвигаться вперед по ступеням науки и карьеры.
Вот основные этапы его трудовой и научной деятельности, начавшейся в 1957 году с должности лаборанта. 1959 год – младший научный сотрудник Института физики Академии Наук Азербайджана; 1960 год – аспирантура Государственного института редких металлов; 1966 год – ученый секретарь Отделения физико-математических и технических наук АН Азербайджана…
Спустя всего лишь 9 лет после окончания института – в 1966 году Ариф Пашаев защитил диссертацию на тему «Бесконтактный метод измерения параметров полупроводников в высоких и сверхвысоких частотах и обработка материалов» и получил ученую степень кандидата технических наук. Впервые в системе Академии Наук Азербайджана он создал установку высокой чувствительности. В дальнейшем, пойдя еще дальше, он разработал бесконтактный метод исследования электрических, фотоэлектрических и других свойств полупроводников. Как результат этих открытий и научных работ, было начато массовое производство предложенных ученым приборов, и этими работами непосредственно руководил сам Ариф Пашаев. Наконец, в 1978 году он защитил докторскую диссертацию на тему «Физические основы неразрушающих методов изучения полупроводников, принципы развития и перспективы применения» и получил ученую степень доктора физико-математических наук.
Так сменяли друг друга ступени, которые вели к вершинам науки. Совместно с учеными Академии Наук СССР Ариф Пашаев проводил исследования по актуальным проблемам физики, создал оригинальную экспериментальную установку с программным обеспечением. За достигнутые результаты он был удостоен специальной премии Ученого совета АН СССР, избран членом-корреспондентом АН Азербайджана.
Не довольствуясь достигнутым, Ариф Пашаев постоянно расширял сферу своих научных исследований, добивался более весомых результатов. Его труды были опубликованы в ряде престижных научных изданий зарубежных стран. За заслуги в развитии физики, в частности за достижения в области создания автономной гидроакустической информационной системы, в 1991 году он был удостоен Государственной премии Азербайджанской ССР. Под его руководством были созданы прогрессивные, экономически рентабельные и экологически чистые способы и средства для борьбы с гидратом в нефтегазовых трубопроводах и с парафином в нефтедобывающих трубах.
Если вы обратили внимание, Ариф Пашаев осуществлял деятельность в двух направлениях: как ученый, он проводил исследования и делал открытия, а как конструктор, непосредственно занимался их внедрением в производство, и в обоих сферах проделал достойную внимания работу.
Еще несколько фактов, подтверждающих насыщенную и многогранную деятельность выдающегося ученого: Ариф Пашаев является автором более 400 научных статей, свыше 30 книг и монографии, получил более 60 авторских свидетельств и патентов.
Большой период жизни Ариф муаллима связан со становлением и развитием национальной авиации. Возглавляя с 1996 года Национальную академию авиации, Ариф Пашаев внес большой вклад и в эту область. Под его руководством были воспитаны и воспитываются национальные кадры, необходимые для национальной авиации как вода и воздух, - авиаторы, инженеры, в целом, кадры по 16 специальностям.
Годы работы на посту ректора выявили новые качества Ариф муаллима – его организаторские способности, педагогический талант. Он сумел создать современное учебное заведение, соответствующее мировым стандартам. Каждый, кто хоть раз приходил сюда, восхищается увиденным, особенно академическим городком. Ариф муаллим по праву может сказать: сыны, которые сегодня умело управляют азербайджанскими самолетами, не уступают никому своими умениями и профессиональной подготовкой, - это мои воспитанники. У него, как ректора, педагога и ученого, есть полное право гордиться своими воспитанниками. Так как именно он поднял академию до столь высокого уровня…
В любом случае, труд не пропадает зря. В последние годы награды Арифа Пашаева пополнились еще двумя высокими наградами – орденами «Шохрат» и «Шараф».
Когда заходит речь об Ариф муаллиме, люди, близко знающие его, говорят: Ариф муаллим - отзывчивый, заботливый, справедливый, доброжелательный, скромный, надежный человек, мудрый интеллигент, цельная личность. Он умеет выбрать самый верный путь достижения поставленной цели, не сворачивает со своего пути, продвигается к цели продуманно, шаг за шагом, настойчиво. Знания и талант вкупе с человеческими и волевыми качествами неизменно приносят ему успех.
Краткие заметки о выдающемся ученом и интеллигенте, представителе известного во всем мире рода, хотелось бы завершить словами президента НАНА, академика Акифа Ализаде: В лице Арифа Мир Джалал оглу Пашаева воплощен не только образ азербайджанского интеллигента, но и современный уровень мышления научной элиты.



Copyright © Azerbaijan Engineering Academy. All Rights Reserved